Diyabet ve İnsülin

Ağızdan Alınan Diyabet İlaçlarını Hangi Tip Diyabetliler Kullanır ?

Tip2 Diyabetliler kullanır.

İnsülini Kimler Kullanmalıdır ?

Tip1 Diyabetlilerin mutlaka insülin enjeksiyonu yapmaları gereklidir.

Tip2 Diyabeti olanların da aşağıdaki bazı durumlarda insülin kullanmaları gerekebilir:

  • Şeker yüksekliğinde, şeker komasında
  • Cerrahi girişim yapılacaksa
  • Diyabetli birey gebe kalmışsa veya gebelikte diyabet ortaya çıkmışsa,
  • Komplikasyonlu (diyabet tarafından gözlerin, böbreklerin, sinir ve damar sisteminin tutulduğu) diyabetliler
  • Pankreas ameliyatı geçirenler
  • Ciddi enfeksiyonu (iltihabi durumu) olan diyabetli bireyler.

Tip 1 diyabetlilerin tamamında ve Tip 2 diyabetlilerin de bahsedilen  kısmında insülin eksiğinin kapatılması amacı  ile insüline ilaç olarak ihtiyaç vardır. Bu ilaç enjektör ya da insülin kalemi kullanılarak veya bir insülin pompası ile verilir.

İnsülin hap şeklinde mevcut değildir. Çünkü sindirim sırasında kimyasal yapısı bozulmakta olup kan dolaşımına geçtiğinde artık etkisi kalmamış olur. Pek çok farklı insülin tipi kullanılmakta olup bu tipler etkilerinin başlama süresi ve etkilerinin toplam süresi bakımından kısa, orta ve uzun etkili olmak üzere ayrılırlar.

İnsülin İğnesini Diyabetli Kişiye Kim Yapmalıdır?

Diyabetli birey mutlaka kendi kendine iğne yapmalıdır. (Çok özel durumlar dışında).

Kendi insülin enjeksiyonumuzu (iğnemizi) kendimiz yapmalıyız.

İnsülin İğnesi Yapmak Zor mudur ?

İnsülin enjeksiyonu sanıldığı kadar zor değildir.

İnsülin enjektörleri yerine kullanılan insülin kalemlerinin iğnesi çok incedir. Silikon denilen bir madde ile kaplıdır. Batırma sırasında canımızı yakmaz. İnsülin kalemlerinin nasıl kullanılacağı eğitim hemşiresi tarafından bize öğretilmektedir. Kalemler ile insülin dozunu ayarlamak ve iğneyi yapmak çok kolaydır.

İnsülin Nasıl Saklanmalıdır ?

Kullanmayacağımız insülinleri buzdolabının kapağında 2-8 derece saklarız.

İnsülin kaleminin içine yerleştirdiğimiz insülini ;hazır kalem insülinleri(penfil) kullandıktan sonra yine buzdolabının kapagına geri koymalıyız.

İnsülin Kaleminin Uçlarını Kaç Kere Kullanmalıyız ?

İnsülin kaleminin iğne uçlarını yalnızca 1 kere kullanmalıyız.

 

Eğer iğne uçlarını birden fazla kullanırsak iğnenin ucunda bozukluk olur ve iğnenin girdiği yerlerde cildimiz tahriş olur. Şişlik, kanama, morarma olur. Daha sonra yapılan insülinin vücudumuz tarafından emilmesi zorlaşır.

Vücudumuzun Nerelerine İnsülin İğnesi Yapabiliriz ?

Karnımıza (Göbek çukurunun iki parmak dışında olacak şekilde göbek çevresinin sağına, soluna, altına),

Ekran Resmi 2016-02-15 15.20.13

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

kollarımıza (dış kısmına-gömlek ütü  çizgisinin dışında kalan kısma)

 

Ekran Resmi 2016-02-15 15.21.49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

bacaklarımıza (hazır ol durumunda iken avuçlarımızın bacaklarımıza değdiği kısımlara-pantolon ütü çizgisinin dışında kalan kısma)

 

Ekran Resmi 2016-02-15 15.23.36

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

yapabiliriz.

 

İnsülin Uygulama Yerleri

Ekran Resmi 2016-02-15 15.23.49

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

HEP FARKLI YERE Mİ İĞNE YAPMALIYIM?

 

Evet, iğneyi hep farklı yere yapmalıyız.

Aynı yere üst üste iğne yapmamalıyız.

 

AYNI YERE ÜST ÜSTE İĞNE YAPARSAM NE OLUR?

 

Ciltte sertlikler oluşabilir. Morarma olabilir, iğne yerinde ağrı olabilir, insülinin emilimi bozulabilir. Eksik dozda insülin yapılmış olur.

 

İNSÜLİN YAPTIKTAN SONRA İĞNEYİ HEMEN VÜCUDUMDAN ÇEKERSEM NE OLUR?

 

İnsülin yaptıktan sonra iğneyi vücudunuzdan çekmeden önce biraz bekleyiniz (60’ a kadar sayınız). Eğer iğneyi hemen çekerseniz iğne ucundan insülin dışarıya damlayabilir. Bu da insülin dozunuzun eksik olmasına neden olur.

  Diyabeti çok iyi öğrenmek onu kontrol etmenin ilk şartıdır.

Normal kan şekeri düzeyine yakın kan şeker düzeyi sağlamak diyabet tedavisinin temelidir.

İnsülin Ne Zaman Keşfedilmiştir ?

İnsülin,  1921 yılında Banting ve Best tarafından keşfedilmiş ve 1922 yılında ilk kez 14 yaşında bir çocuğa uygulanmıştır. Başlangıçta sığır ve domuz insülinleri kullanılmıştır. Ancak günümüzde rDNA teknolojisi ile suni olarak üretilmektedir.

Ünite

İnsülin uygulaması ünite (kısaltması U) şeklindedir. Ülkemizde insülin, 1 ml. de 100 ünitedir. Piyasada kartuşlarda 3 ml, flakonlarda 10ml. insülin bulunur.

İnsülinlerin Etki Sürelerine Göre Tipleri Nelerdir ?

İnsülinin kısa etkili, hızlı etkili, orta etkili, uzun etkili gibi çeşitleri vardır.

KISA ETKİLİ İNSÜLİNLER

Görünümü berraktır.

Kısa etkili insülinin etkisi çabuk başlar. Fakat sadece sınırlı bir sürede etkilidir.

-Etkisi ½ (yarım) saat – 1 saat arasında başlar.

-İğne yapıldıktan 3-4 saat sonra en fazla  etki gösterir.

-Etki süresi 6-8 saattir.

 

Ülkemizde kısa etkili ( insan ) insülinler

 

Humulin-R,

Actrapid olup her  ikisinin de enjektör için flakonu, kalem için kartuşu (Penfili) bulunur.

 

HIZLI ETKİLİ (ANALOG) İNSÜLİNLER

(LİSPRO ;Glulisin VE ASPART)

Görünümü berraktır.

-Etkisi 5 dakika içerisinde başlar.

-İğne yapıldıktan 1 saat sonra insülin en fazla  etki gösterir.

-Etki süresi 3-5saattir.

 

Ülkemizde analog insülinler

Apidra

Humalog

Novo rapid

 

ORTA ETKİLİ İNSÜLİNLER 

Orta etkili insülinlerin etkileri kısa etkililere göre daha geç ortaya çıkar ve daha uzun sürer.

Görünümü bulanıktır.

-Etkisi 2 saat içerisinde başlar.

-İğne yapıldıktan 8-10 saat sonra insülin en fazla  etki gösterir.

-Etki süresi 16-18 saattir.

 

Ülkemizde  orta etkili insülinler

Humulin N

İnsülatarddır..

Her  ikisinin de enjektör için flakonu, kalem için kartuşu (Penfili) bulunur.

 

MİKS (KARIŞIM) İNSÜLİNLER

Hem kısa, hem de orta etkili insülinlerin belli oranda (70/30, 80/20 ve diğerleri) karıştırılması ile oluşturulan insülinlerdir.

Ülkemizde  mix insan insülinler

Humulin M 70/30

Mixtard 30.

Analog  karışım insülinler

Humalog-Mix 25,

Humalog-Mix 50

Novomix 30

Novomix  50/50

 

UZUN ETKİLİ İNSÜLİNLER

Bu grupta

Lantus

Levemir vardır.

Görünümümü berraktır.

– Etkisi 1-2 saat içerisinde başlar. Kanda devamlı aynı seviyede bulunur.

– Etki süresi 24 saattir.

 

İnsülin Tedavisi Yöntemleri

İnsülin tedavisi, günde tek doz veya birden fazla doz şeklinde, diyabetli bireyin durumuna göre uygulanır.

Ağızdan Alınan İlaçların Kullanımı Sırasında Nelere Dikkat Etmeliyiz ?

İlacımızın adını öğrenmeliyiz.

İlacımızın ne zaman alınacağını mutlaka öğrenmeliyiz.

İlacımızın aç karnına mı yoksa tok karnına mı alınması gerektiğini mutlaka öğrenmeliyiz.

İlacımızı  günde kaç tane almamız gerektiğini öğrenmeliyiz.

İlaçların etki mekanizmalarına göre kaç gruba ayrıldığını öğrenmeliyiz.

Aynı gruptan 2 ilacı birlikte almamalıyız.

Daha önce aldığımız ilaçların adını mutlaka doktorumuza söylemeliyiz veya kutusunu doktorumuza mutlaka göstermeliyiz.

İlaçlarımızın dozunu kendi kendimize değiştirmemeliyiz.

İlaçlarımızın yan etkilerinin neler olduğunu mutlaka öğrenmeliyiz.

Ağızdan Alınan Diyabet İlaçları

Tip2 Diyabette Pankreas bezinde insülinin oluştuğunu ancak oluşan insülinin pankreastan dışarıya yeterli miktarda atılmasında sorun olduğunu öğrenmiştik.

Pankreas bezinden insülin salınımını artıran ilaçlar bu sorunu ortadan kaldırmak için verilir.

Pankreas bezinden insülin salınımını artıran ilaçlar Sülfonilürelerdir.

Sülfonilüreler:

  • Pankreastan insülin salınımını uyarırlar.
  • Ortalama 60-70 mg kan şekerini düşürürler.
  • Çoğu zaman başka bir ilaç ile birlikte kullanılmaları gerekli olur.
  • Ama iki tane sülfonilüre birlikte kullanılmaz.

En korkulan yan etkisi;

  1. HİPOGLİSEMİ (Kan şekerinin düşmesi)
    • İlacın yanlışlıkla fazla dozda alınması
    • Ara öğünlerin atlanması.
    • Evde şeker hastalığı olmayan birinin yanlışlıkla alması hipoglisemiye neden olur.
    • Karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında bozulma yapabilir.

 

KİMLERDE KULLANILMAZ?

  1. Tip 1 Diyabeti olanlarda
  2. Böbrek ve karaciğer yetmezliği olanlarda
  3. Çok yaşlı, düşkün, bakıma ihtiyacı olanlarda
  4. Gebelerde
  5. Şeker komalarında
  6. Ciddi enfeksiyon durumunda
  7. Ameliyat olacak kişilerde kullanılmaz.

Diyabet ilaçları doktor önerisi olmadan komşu önerisi ile asla alınmamalıdır.

Sülfonilüre Grubu İlaçların İçerdikleri Maddeler, Piyasa İsimleri, Alınma Zamanı ve Dozları Nelerdir ?

  • Glimeperid (Amaryl, glimax, diameprid)
  • 1,2,3,4 mg tablet
  • Etki süreleri 16-24 saat.
  • Tek doz sabah aç karnına
  • Maksimum 8 mg kullanılabilir.
  • Düşük dozda (1-2 mg) başlanır. Kan şekerine göre doz ayarlanır.

 

  • Gliklazid (Diamicron, betanorm, oramicron, glumicron)
  • 80 mg tablet
  • Maksimum 320 mg kullanılır.
  • Etki süresi 8-12 saattir.
  • Sabah ve akşam yemeklerden önce alınır.
  • Düşük dozlarda başlanıp yavaş yavaş dozu artırılır.
  • Diamicron MR 30 mg kullanıma girmiştir.

 

  • Gluquidon (Gluconorm)
  • 30 mg tablet maksimum:120 mg
  • Tek doz şeklinde sabah aç alınır.
  • Ortalama etki süresi 16-24 saattir.
  • Karaciğerden atıldığı için böbrek fonksiyonları bozuk kişilerde tercih edilir.

Glibornuride (Glutril)

  • 25 mg tb
  • Etki süresi 16-24 saattir
  • Maksimum 3 tablet,
  • Sabah aç karnına kullanılabilir
  • Glipizid (Glucotrol XL)
  • 5 ve 10 mg tablet
  • Maksimum 20 mg kullanılır.
  • Tek doz şeklinde sabahları alınır.
  • Etki süresi 16-24 saattir.
  • Çok ciddi hipoglisemiler görülebilir.
  • Minidiab 5 mg kısa etkili formları vardır.
  • Etki süresi

 

  • Repaglinid (Novonorm 0,5; 1; 2mg)
  • Netaglinid (Starlix, 120 mg)
  • Günde 3 kez yemeklerden önce alınır.
  • Tokluk kan şekerini düşürür.
  • Yemek yenmeyecekse alınmayabilir.
  • Çok ciddi hipoglisemiler izlenmez.
  • Hafif DM hastalarında kullanılabilir.
  • Genelde başka ilaçlarla birlikte kullanılması gereklidir.

 

Pankreastan yeterli miktarda salınan insülinin, kas ve doku hücreleri insüline dirençli hale geldiği için etkisiz kaldığını öğrenmiştik. Hücreler insüline dirençli hale geldiklerinde, insüline karşı hassasiyeti azalır, hatta insülini tanımazlar. İnsülin de kanda fazla miktarda bulunan şekeri hücre içine sokamaz. O zaman  İnsülin duyarlılığını artıran ilaçlara ihtiyaç olur.

İnsülin Duyarlılığını Artıran İlaçların İçerdikleri Maddeler, Piyasa İsimleri, Alınma Zamanı ve Dozları Nelerdir ?

İNSÜLİN DUYARLILIĞINI ARTIRAN İLAÇLARIN İÇERDİKLERİ MADDELER, PİYASA İSİMLERİ, ALINMA ZAMANI VE DOZLARI  NELERDİR? :

 

  • Metformin (Glukofaj,Glukofen,Glifor)
  • 850 mg tabletleri mevcuttur.
  • Yemeklerden sonra tok karnına alınır.
  • Düşük dozda başlanıp yavaş yavaş artırılır.
  • En sık olarak bulantı, midede ağrı, şişkinlik yapar.
  • Ülseri olanlarda bu şikayetler daha belirgin olur.
  • Zamanla bu şikayetler azalabilir.
  • Tip1 DM de insülinle beraber kullanılır.

KİMLERDE KULLANILMAZ?

  • Böbrek fonksiyonu bozuk kişilerde
  • Çok düşkün yaşlılarda
  • Karaciğer yetmezliği olanlarda
  • Şeker komasında
  • Ciddi solunum yetersizliği olanlarda
  • Ameliyat olacak kişilerde
  • Gebelerde
  • Rozigilitazon (Avandia)
  • Kas ve yağ hücrelerinin şeker alımını artırır.
  • KC den şekerin kana salınımını engeller.
  • Yaklaşık kan şekerini 35-45 mg düşürür.
  • Genellikle başka ilaçlarla birlikte kullanılır.
  • 4 mg tabletleri mevcuttur.
  • Maksimum 8 mg kullanılır.
  • Tek doz kullanılır.
  • Etkisi 1 hafta sonra görülmeye başlar.
  • Hipoglisemi yapmaz.
  • Karaciğer bozukluğu yapabilir.
  • 2-3 kg kilo aldırabilir

KİMLERDE KULLANILMAZ?

  • Karaciğer yetmezliği olanlarda
  • İleri derecede kalp yetmezliği olanlarda
  • Tip 1 DM tek başına
  • DKA, HONKK olanlarda
  • Bu ilaçlara karşı allerjisi olanlarda
  • Gebelerde

Ayrıca Şekerlerin barsaktan emilimini geciktirerek kan şekerinin yükselmesini engelleyen ilaçlar vardır. Bunlar barsaktan şekerin (glukozun) emilimini bozan ilaçlar olarak bilinir.

Barsaktan Şeker Emlimini Bozan İlaçların İçerdikleri Maddeler, Piyasa İsimleri, Alınma Zamanı ve Dozları Nelerdir ?

  • Akarbozlar (Glucobay, Glynose)
  • Vücudumuza alınan büyük şekerler barsaklarda parçalanarak küçük şekerlere ayrılır. İşte bu ilaçlar barsaklarda şekerin parçalanmasını engelleyerek emilimini geciktirir.
  • Kan şekerini 25-30 mg düşürür
  • 50-100 mg tabletleri vardır.
  • Yemeklerin ilk lokması ile alınmalı.
  • Günde 3 kez alınır.
  • Tokluk kan şekerini düşürür.
  • 3×25 mg dozlarında başlanmalı. Dozu yavaş yavaş artırılmalı.
  • Tek başına kullanmak yerine diğer ilaçlarla beraber kullanılır.

Kimlerde kullanılmaz?

  • Gebelerde
  • Koma durumlarında
  • Tip 1 DM tek başına
  • Böbrek ve KC bozukluğunda
  • Ciddi barsak hastalıklarında (karında şişkinlik, gaz, hazımsızlık yapabilir)
  • Yukarıda anlatılan ilaçların içinden kendi ilaçlarınızı bulunuz.

error: Content is protected !!